مقدمه
رابطههای طولانیمدت میتوانند بسیار ارزشمند باشند، اما وقتی که علاقه، کشش و حس صمیمیت کاهش مییابد، مشکلات شروع میشوند. بسیاری از افراد به دلایل مختلفی مانند احساس گناه، وفاداری یا مسئولیتپذیری در رابطهای میمانند که دیگر جذابیتی برایشان ندارد. من، فهیمه رضایی، درمانگر و مشاور روابط، در این مقاله به بررسی چالشهایی میپردازم که افراد در روابط طولانیمدت با آن مواجه میشوند و پیشنهادات تخصصی برای خروج سالم و محترمانه از چنین روابطی ارائه میکنم.
۱. علائم یک رابطه بیعشق و بدون کشش جنسی
در طول سالها به عنوان یک درمانگر، با بسیاری از مراجعین روبرو شدهام که در روابطی گیر کردهاند که دیگر برایشان جذابیت ندارد. اگر شما نیز در چنین رابطهای هستید، ممکن است با علائم زیر مواجه شوید:
- کاهش تمایل جنسی یا علاقه عاطفی به طرف مقابل.
- احساس میکنید که بیشتر به دلیل گناه یا مسئولیت در رابطه باقیماندهاید، نه به دلیل عشق.
- در تلاش هستید که طرف مقابل را تغییر دهید یا او را به کسی که میخواهید تبدیل کنید، اما تغییرات در حال وقوع نیست.
- احساس گناه یا اضطراب پس از خیانتهای جنسی، که نتیجهای جز عذاب وجدان و آشفتگی به دنبال ندارد.
اگر این علائم در شما وجود دارد، باید به این فکر کنید که شاید زمان آن رسیده باشد که تصمیم جدیدی بگیرید.
۲. چرا برخی افراد نمیتوانند از رابطهای خارج شوند؟
در بسیاری از مواقع، افراد نمیتوانند از رابطهای که دیگر کارایی ندارد، بیرون بیایند. بر اساس تجربیات من به عنوان درمانگر، این دلایل روانشناختی میتواند در به دام افتادن فرد در رابطه مؤثر باشد:
۱. وجدان و حس مسئولیت زیاد
یکی از مراجعین من به نام «سارا» (نام مستعار) پس از سالها رابطه با شریکش، به دلیل وفاداری و احساس مسئولیت نمیتوانست از او جدا شود. سارا به من گفت: «او همیشه در کنار من بوده، حالا من چطور میتوانم او را ترک کنم؟» این احساس مسئولیت میتواند فرد را در رابطهای که هیچگونه کشش و علاقهای به آن ندارد، نگه دارد.
۲. ترس از بد بودن یا خودخواه بودن
افراد بسیاری به دلیل ترس از این که مبادا به نظر خودخواه بیایند، در روابط ناسالم میمانند. این ترس معمولاً به احساس گناه تبدیل میشود و آنها را از تصمیمگیری درست باز میدارد. من در مشاورههایم میگویم: «اگر تصمیم به ترک رابطه بگیرید، هیچوقت به خودتان نگوید که شما بد هستید. شما حق دارید که به نیازهای خود احترام بگذارید.»
۳. جبران اشتباهات گذشته
یکی از مواردی که در مشاورهها با آن مواجه میشوم، احساس گناه است. فردی به نام «حمید» که با شریکش خیانت کرده بود، گفت: «من به دلیل احساس گناه از گذشته نمیتوانم رابطه را تمام کنم. احساس میکنم باید جبران کنم.» در چنین مواقعی فرد بیشتر در تلاش است تا اشتباهات گذشته را جبران کند و در نتیجه در رابطه باقی بماند، حتی اگر احساساتش تغییر کرده باشد.
۴. ترس از تنهایی یا از دست دادن کنترل
ترس از تنهایی یکی دیگر از عواملی است که افراد را در روابط بیسرانجام نگه میدارد. یکی از مراجعین من به نام «ندا» به من گفت: «من از اینکه تنهایی به سر ببرم وحشت دارم. نمیتوانم بدون او زندگی کنم.» این ترس از دست دادن کنترل یا به اشتباه گم شدن طرف مقابل میتواند فرد را در رابطهای نگه دارد که دیگر برایش مناسب نیست.
۳. چطور با خودمان صادق باشیم؟
در بسیاری از موارد، افراد به دلیل احساس گناه یا مسئولیت نمیتوانند به واقعیتها اعتراف کنند. به عنوان درمانگر، همیشه به مراجعین خود توصیه میکنم که با خودشان صادق باشند. سوالات زیر به شما کمک میکند تا به وضوح بیشتری در مورد تصمیم خود برسید: • آیا من هنوز او را دوست دارم یا فقط به خاطر مسئولیت و گناه در این رابطه ماندهام؟ • اگر این وضعیت برای دخترم بود (اگر او را داشتم)، به او چه توصیهای میکردم؟ • آیا اگر از رابطه خارج شوم، به رشد شخصی و بهبود کیفیت زندگیام کمک خواهد شد؟
۴. چطور با طرف مقابل صحبت کنیم؟
اگر شما به این نتیجه رسیدید که باید از رابطه بیرون بیایید، مهم است که این کار را به روشی محترمانه و با صداقت انجام دهید. در اینجا چند راهکار برای صحبت با طرف مقابل آورده شده است:
۱. با صداقت و احترام صحبت کنید
من به مراجعین خود همیشه توصیه میکنم که با احترام و صداقت صحبت کنند. اگر تصمیم به پایان رابطه دارید، باید این را به طرف مقابل منتقل کنید. مثالاً میتوانید بگویید: “من همیشه سعی کردم به تو کمک کنم و در کنار تو باشم، ولی بعد از مدتها تفکر، به این نتیجه رسیدم که این رابطه دیگر بر اساس عشق و کشش بنا نشده. بنابراین، برای هر دو نفرمان ادامه دادن این مسیر درست نیست.”
۲. احساس گناه را کنار بگذارید
هیچگاه از احساس گناه برای ادامه رابطه استفاده نکنید. به یاد داشته باشید که شما باید با کسی باشید که میتوانید با قلبتان همراستا باشید، نه تنها از روی مسئولیت.
۳. آیندهتان را بررسی کنید
قبل از اینکه تصمیمی بگیرید، از خودتان بپرسید که اگر همین وضعیت برای پنج سال دیگر ادامه یابد، آیا این زندگیای است که شما و طرف مقابل لایقش هستید؟
۴. چطور با جدایی کنار بیاییم؟
قطع رابطه همیشه دشوار است، به ویژه وقتی که احساسات زیادی در آن دخیل است. اما اگر شما از رابطهای بیرون بیایید که هیچگونه کشش یا عشقی در آن وجود ندارد، به احتمال زیاد در بلندمدت به نفع شما خواهد بود. به یاد داشته باشید که این تصمیم میتواند به شما فرصتهای جدیدی برای رشد شخصی و تجربیات جدید دهد.
۵. نتیجهگیری
رابطهای که بر پایه مسئولیتپذیری، گناه یا دلسوزی ساخته شده باشد، به تدریج هر دو طرف را فرسوده میکند. اگر در رابطهای هستید که احساسات شما تغییر کرده است، باید با صداقت و احترام از آن بیرون بیایید. با این کار، هم به خودتان و هم به طرف مقابل این فرصت را میدهید که روابطی سالمتر و خوشبختتر را تجربه کنند.