چرا برای تغییر چهره میلیونها تومان هزینه میکنیم، اما برای درمان روان خود نه؟
راز عجیبی که پشت جستجوی بیپایان ما برای حال خوب پنهان شده است اگر از بیشتر افراد بپرسید برای بهتر شدن زندگی خود حاضرند چه هزینهای بپردازند، بسیاری از آنها از عملهای زیبایی، رژیمهای غذایی، خرید لباسهای گرانقیمت، لوازم آرایشی یا حتی تغییر محل زندگی صحبت خواهند کرد. اما سؤال مهم اینجاست: ? چرا وقتی صحبت از آرامش روان، عزت نفس و سلامت روان میشود، بسیاری از ما ناگهان مردد میشویم؟ ? چرا برای تغییر ظاهر خود سرمایهگذاری میکنیم، اما برای شناخت خود، درمان زخمهای عاطفی و بهبود کیفیت زندگی روانی کمتر هزینه میکنیم؟ این پرسشی است که هر روز در جلسات روانکاوی و رواندرمانی با آن مواجه میشویم.
ما به دنبال حال خوب هستیم یا فرار از احساس بد؟
واقعیت این است که اغلب افراد به دنبال خوشبختی نیستند؛ آنها در تلاشاند از احساسات ناخوشایندی مانند اضطراب، ناامنی، احساس بیارزشی، طردشدگی یا ناکافی بودن فرار کنند. برای همین گاهی تصور میکنیم اگر ظاهرمان تغییر کند، احساس بهتری خواهیم داشت. اگر لاغرتر شویم، دوستداشتنیتر خواهیم شد. اگر جوانتر به نظر برسیم، اعتمادبهنفس بیشتری خواهیم داشت. اگر ثروتمندتر شویم، آرامش پیدا خواهیم کرد. اما تجربه زندگی بسیاری از افراد نشان داده است که این تغییرات، هرچند ممکن است رضایت موقتی ایجاد کنند، لزوماً مشکل اصلی را حل نمیکنند. زیرا ریشه بسیاری از رنجهای روانی در درون ما قرار دارد، نه در ظاهر ما.
چرا روانشناس معمولاً آخرین انتخاب ماست؟
نکته جالب اینجاست که بسیاری از افراد قبل از مراجعه به روانشناس یا روانکاو، تقریباً همه راههای دیگر را امتحان کردهاند. آنها ظاهر خود را تغییر دادهاند. محیط زندگی خود را تغییر دادهاند. شغل خود را عوض کردهاند. و حتی روابط خود را بارها تغییر دادهاند. اما همچنان احساس رضایت، آرامش و ارزشمندی درونی را تجربه نکردهاند. در چنین شرایطی تازه متوجه میشوند که شاید مسئله اصلی در جای دیگری قرار داشته باشد. شاید آنچه نیاز به تغییر دارد، بینی، وزن، خانه یا شغل نباشد؛ بلکه نگاه فرد به خودش باشد.
عزت نفس؛ حلقه گمشده زندگی بسیاری از افراد
یکی از مهمترین مفاهیمی که در روانشناسی به آن پرداخته میشود، عزت نفس است. عزت نفس یعنی ارزشی که فرد برای خود قائل است؛ مستقل از ظاهر، درآمد، موقعیت اجتماعی یا تأیید دیگران. فردی که از عزت نفس سالم برخوردار است: • کمتر خود را با دیگران مقایسه میکند. • کمتر به دنبال تأیید دائمی دیگران است. • در برابر انتقادها مقاومتر عمل میکند. • روابط سالمتری میسازد. • احساس رضایت بیشتری از زندگی دارد. در مقابل، ضعف عزت نفس میتواند فرد را وارد چرخهای بیپایان از نارضایتی کند؛ چرخهای که در آن هر موفقیت یا تغییر ظاهری فقط برای مدت کوتاهی احساس بهتری ایجاد میکند.
آیا تغییر ظاهر اشتباه است؟
قطعاً خیر. رسیدگی به ظاهر، ورزش کردن، مراقبت از بدن و تلاش برای زیباتر شدن بخشی طبیعی از زندگی انسان است. مشکل زمانی آغاز میشود که فرد تصور کند ارزشمندی، دوستداشتنی بودن یا آرامش روانی او کاملاً به ظاهرش وابسته است. در این شرایط، حتی بزرگترین تغییرات ظاهری نیز نمیتوانند خلأهای عمیق روانی را پر کنند.
درمان روانشناختی چگونه به حال خوب واقعی کمک میکند؟
درمان روانشناختی و روانکاوی به افراد کمک میکنند تا: • ریشه احساسات آزاردهنده خود را بشناسند. • الگوهای تکرارشونده زندگی خود را درک کنند. • زخمهای عاطفی گذشته را پردازش کنند. • عزت نفس سالمتری بسازند. • رابطه عمیقتر و مهربانانهتری با خود برقرار کنند. حال خوب واقعی زمانی شکل میگیرد که انسان بتواند خود را همانگونه که هست ببیند، بشناسد و بپذیرد. این نوع آرامش از بیرون خریدنی نیست. سخن پایانی شاید مهمترین سؤال زندگی این نباشد که چگونه زیباتر، ثروتمندتر یا موفقتر شویم. شاید سؤال اصلی این باشد: «چرا با وجود تمام تلاشهایمان هنوز احساس رضایت کافی نداریم؟» پاسخ این سؤال برای هر فرد متفاوت است؛ اما در بسیاری از موارد، مسیر رسیدن به آن از درون انسان عبور میکند، نه از ظاهر او. گاهی بزرگترین سرمایهگذاری زندگی، نه برای تغییر چهره،بلکه برای شناخت خود وتغییر روان است نویسنده دکتر فهیمه رضایی روانکاو